‘Seks, humor en het beloofde land’ is de titel van een boeiend boek over marketing. Die drie begrippen zijn de haken die er volgens de experts voor moeten zorgen dat je boodschap overkomt. Seks en humor spreken voor zich. Het beloofde land is wat de reclame ons voorspiegelt, een aantrekkelijk vooruitzicht dat ons over de streep moet trekken. Het is een metafoor die aanhaakt bij ons diepe verlangen naar een leven van overvloed. Een leven waarin al je behoeften worden vervuld. Heimwee naar het paradijs zou je ook kunnen zeggen. We worden van alle kanten overspoeld met dergelijke beloftes.

Maar er zit een flinke adder onder het gras. We worden namelijk door alle reclame die op ons afkomt geprogrammeerd om het leven te benaderen in termen van kosten en baten. Wat kost iets en wat levert het ons op. Dat leidt ertoe dat we voortdurend calculeren, vergelijken, in een poging om optimaal aan onze trekken te komen. Zonder het te beseffen ademen we de tijdgeest in die draait om de vraag ‘what is in it for me?’ Wat levert iets me op? Wat heb ik eraan? Wat word ik er beter van? Wat schiet ik ermee op? Ik, ik, ik…

(on)gezonde behoeften

Natuurlijk is het niet fout om je behoeften serieus te nemen. Je bent zo als mens geschapen. Niemand kan zonder eten, rust, liefde, geborgenheid. Alleen is het zo dat je behoeften niet altijd overeen komen met wat je echt nodig hebt. Heb je status nodig? Heb je het nodig dat mensen je bewonderen? Heb je het nodig dat je leven comfortabel is? Met andere woorden, draait het leven om zoveel mogelijk genieten en zo min mogelijk pijn? Niemand zal hier ja op zeggen, maar vaak is dat wel de houding waarmee we in het leven staan. En je begrijpt natuurlijk dat dit op gespannen voet staat met al die gebroken dromen waarmee we moeten zien te leven.

Maar het staat ook op gespannen voet met de boodschap van Gods Koninkrijk. Jezus is gekomen om ons leven te brengen en overvloed. (Joh.10:10) Dat is een enorme belofte waar ik niets aan af wil doen, integendeel, maar je mag deze belofte nooit loskoppelen van de context van het Koninkrijk. In het onze Vader (Matt. 6:6 vv) komt dat glashelder tot uitdrukking: het begint bij het gebed ‘Uw Koninkrijk kome, Uw wil geschiede, gelijk in de hemel alzo op de aarde’. Daarna gaat het over onze dagelijkse behoeften, vergeving ontvangen en schenken én niet te vergeten de verlossing van de boze… Als we dit bredere perspectief omarmen draait het niet meer om wat ik wil maar wat op Gods hart is.

Al het andere bovendien..

Daarom staat er ook in de Bergrede, die je kunt zien als de grondwet van Gods Koninkrijk, zoek eerst mijn Koninkrijk en mijn gerechtigheid en dit alles zal u bovendien geschonken worden. (Mt.6:33) Dit staat in de context van bezorgdheid, je druk maken om alles wat je nodig hebt. Jezus zegt dus niet dat al je behoeften onbelangrijk zijn maar dat er iets is wat ze overstijgt, iets wat belangrijker is. Dat slaat op het Koninkrijk dat centraal staat in Jezus boodschap. Al de dingen die je verder nodig hebt zijn als het ware bonus.

In het DNA van Gods Koninkrijk is besloten dat de dingen van God centraal staan en dat zet de rest vaak op z’n kop. Het voelt als de omgekeerde wereld. Het komt erop neer dat je de touwtjes uit handen geeft en niet meer zelf de prioriteiten bepaalt en vertrouwt dat God weet wat het beste voor je is. Als dat niet haaks staat op de tijdgeest! Gods Koninkrijk heeft een paradoxaal karakter: het werkt andersom, het lijkt niet logisch. Laat me dat illustreren aan de hand van wat Jezus zegt over de graankorrel. (Joh. 12:24)

Loslaten en ontvangen

In deze metafoor beschrijft Jezus dat van de graankorrel die in de grond wordt gestopt niets overblijft maar dat hij dan ontkiemt en nieuw leven voortbrengt. Deze paradox gaat heel diep en is eigenlijk een directe verwijzing naar zijn eigen dood en opstanding. Je leven loslaten leidt ertoe dat je leven tot zijn doel komt. Jezus zegt in dat verband dat wie zijn leven liefheeft maakt dat het verloren gaat en andersom. Als je leven draait om jouw behoeften, zoveel mogelijk geluk en zo min mogelijk verlies, word je nooit vruchtbaar, raak je alles kwijt, kom je niet tot je bestemming. Maar als je Jezus volgt, met alle pijn die dat ongetwijfeld met zich meebrengt, komt je leven uit de verf want God kan je dan inschakelen in zijn Koninkrijk en dat is van eeuwige waarde.

Paradoxen staan centraal in het Omega verhaal en dat is in marketing termen niet makkelijk is te verkopen. Het is een boodschap die op het eerste gezicht misschien niet erg aantrekkelijk lijkt. Toch denk ik dat we in deze tijd meer dan ooit behoefte hebben aan een verhaal dat echt realistisch is, een verhaal dat ons optilt boven het alledaagse. (’als ik maar aan mijn trekken kom.nl’) God heeft een hoger doel voor ons. Natuurlijk kost dat ons het nodige, misschien beter gezegd, het kost ons alles. Maar de kosten wegen niet op tegen de baten die ons in het vooruitzicht worden gesteld…

Tekst: Johan Vink