Tekst van de paradox
Je leven verliezen om het te vinden. Dit is typisch zo’n uitspraak van Jezus die we geneigd zijn over te slaan of op z’n minst ongemakkelijk te vinden. Maar het is een van die paradoxen die centraal staan in de Evangelie en helemaal passen bij het karakter van het Koninkrijk van God.
Waarom vinden we dit problematisch? Ik noem een paar redenen. We zien het Evangelie vooral als een blijde boodschap bedoeld om ons gelukkig te maken. We vinden het lastig om te gaan met het radicale karakter van het volgen van Jezus.
We denken soms dat er niets van ons overblijft als we onze autonomie opgeven. Best begrijpelijk allemaal, maar we doen Jezus geen recht als we z’n woorden niet serieus nemen. Natuurlijk zit er een grote spanning in deze paradox.
Je leven verliezen om het te vinden. Jezus vergelijkt het met een graamkorrel die in de aarde sterft om vervolgens vrucht voor te brengen. Dat is eigenlijk het grondpatroon van zijn leven.
Zijn dood leidt tot leven, zijn kruis blijkt zijn kracht. Die paradox geldt voor ieder die hem wil volgen. De twee kanten horen bij elkaar.
Aan de ene kant zien we dus je leven verliezen. Dat gaat bijvoorbeeld om je autonomie opgeven. Bereid Jezus te volgen ook als dat wat kost.
Jezelf wegcijferen, niet meer je eigen belang voor opstellen. Bereidheid om tegen de stroom in te gaan, andere keuzes te maken. Aan de andere kant zien we echt wat Jezus belooft.
Dan kun je denken aan hoop en hou vast, want je krijgt deel aan Gods Koninkrijk dat de toekomst heeft. Je komt tot je doel, want je leven krijgt betekenis in een groter plan. Gods kracht doet ook in jou het wonder dat nieuw leven voortbrengt.
Dus deze twee kanten horen bij elkaar. Maar het is niet altijd gemakkelijk om ze beide te omarmen. We zijn daarom geneigd die spanning te ontlopen.
Dat kunnen we op verschillende manieren doen. We denken zwart-wit en zetten de beide kanten tegenover elkaar. We kijken de andere kant op en doen alsof de spanning er niet is.
We zwakken beide waarheden af en verminderen daarmee de spanning. Als je zwart-wit denkt, kun je twee kanten op. Als je alleen nadruk legt op jezelf verliezen, maak je van het volgen van Jezus een onmogelijke last.
Want zonder besef van wat God aanbiedt, is er geen perspectief. Het wordt dan een kwestie van afzien, zwoegen en zweten. Discipline zonder relatie met Jezus wordt een krampachtig gebeuren.
Het kruisdragen zonder de kracht van Gods Koninkrijk te ervaren is een martelgang. Als je alleen een nadruk legt op wat er te winnen valt, zonder dat het je wat mag kosten, kom je in een droomwereld terecht waarin je alles wat met het kruis, met zelfverlogening en lijden te maken heeft, moet zien te negeren. Dit soort spiritualiteit lijkt misschien aantrekkelijk, maar het leidt ertoe dat je niet meer in touch bent met de realiteit.
De tweede manier van reageren is dat we de andere kant op kijken, alsof Jezus het niet gezegd heeft. We nemen niet de moeite erover na te denken. We nemen alleen serieus wat ons aanspreekt, wat past in onze agenda en in lijn ligt met onze ambities en idealen.
Dus jezelf verliezen, je kruis dragen, schuiven we gemakshalve opzij. De derde manier van reageren is dat we de radicaliteit van deze woorden afzwakken, doordat we misschien wel beide kanten erkennen, maar geen van beide echt serieus nemen. We doen dan wat water bij de wijn.
En dat kan op veel manieren. Je moet Jezus woorden niet letterlijk, maar figuurlijk opvatten. Jezelf verliezen gaat alleen maar over incidentele probleemsituaties.
Je volgt Jezus zolang jij dat kunt opbrengen of ziet zitten. Je zegt dat het radicale karakter alleen maar leidt tot fanatisme. Je wilt duchter zijn en kijkt vooral naar wat geloof je nu oplevert.
En ga zo maar door. Wat helpt ons als we de paradox echt willen omarmen? Het begint bij het aanvaarden van de spanning. Jezus volgen is serious business.
Er is veel te winnen, maar er hangt ook een prijskaartje aan. Het helpt om te beseffen dat je als mens sterker wordt als je uit je comfortzone komt. Als je bereid bent door de fijne grens heen te groeien, levert dat winst op.
Zie het als een uitdaging om te ontdekken hoe God jou inschakelt in een spannend verhaal dat gegarandeerd goed afloopt en dat alle moeite waard blijkt te zijn.
