Het radicale midden is een term die je steeds valer tegenkomt. Ik hoorde er voor het eerst over in de Vineyard beweging. Dit begrip heeft me ontzettend geholpen om op een gezonde manier om te gaan met de spanning die je als christen in deze tijd ervaart. Want het volgen van Jezus vraagt om een radicale levenshouding waarbij je niet meegaat in het relativisme van deze tijd. Tegelijkertijd wil je niet in of-of denken verstrikt raken en mee doen aan alle polarisatie. Zowel het relativisme als de polarisatie staan haaks op Gods Koninkrijk.
Het relativisme ondermijnt het geloof in het absolute karakter van Gods waarheid. Een complicatie hierbij is echter dat we nooit moeten vergeten dat ons begrip van de waarheid niet automatisch samenvalt met DE waarheid. Ons kennen is beperkt: iets kan helemaal waar zijn maar dat is niet hetzelfde als de hele waarheid. Maar dat gezegd hebbende, we geloven als christen dat Jezus dé waarheid is en dat licht en duister tegenover elkaar staan, dat de satan de vader van de leugen is. Radicaliteit houdt in dat we eenduidig zijn in het omgaan met deze tegengestelde krachten.
Wat het lastig maakt is dat radicaliteit zo snel verward wordt met zwart/wit denken. Alsof alles een kwestie is van of/of. De polarisatie versimpelt ons plaatje van de werkelijkheid. Ook hier geldt dat iets waar kan zijn maar dat er vaak een andere kant aan zit, die even waar is. Ik hecht enorm aan het spreken met twee woorden: enerzijds en anderzijds. Nuance is namelijk het eerste slachtoffer van polarisatie. Dat geldt in het contact van mensen onderling maar niet minder in ons spreken over God. Ons past een houding van radicaliteit die samen gaat met bescheidenheid zodat we onze inzichten niet verabsoluteren.
Het radicale midden
Dus in een tijd van relativisme en polarisatie kan de term ‘het radicale midden’ ons helpen om op een evenwichtige manier onze plek in God Koninkrijk in te nemen. Het interim karakter van de tijd waarin wij leven: de tijd tussen de hemelvaart van Jezus en zijn wederkomst is spanningsvol. De realiteit van Gods Koninkrijk op aarde is een feit: met de komst van Jezus heeft de invasie plaats gevonden en de satan is op Golgotha verslagen. Maar die overwinning wordt pas volledig als Jezus terugkomt en Hij de touwtjes hier in handen neemt.
Dus in deze interim fase moeten we leren dealen met de spanning die dat oplevert. Deze wordt vaak benoemd met de termen ‘het reeds en nog niet’ van Gods Koninkrijk. Aan de ene kant kunnen wij niet teveel verwachten van wat God in het hier en nu wil doen om in de gebroken realiteit in te grijpen. Aan de andere kant is het nodig om realistisch te aanvaarden dat er nog heel veel geleden en gestreden moet worden. De verleiding is om teveel aan de ene of andere kant te gaan hangen zodat we óf denken met geloof alles te kunnen veranderen óf dat we daar nauwelijks in durven geloven.
De spanning helemaal omarmen
Het radicale midden houdt in dat we de beide kanten van de realiteit volledig omarmen. Dat is lastig want het plaatst ons in een spanningsveld dat oncomfortabel voelt. Want we willen de realiteit van Gods Koninkrijk zien doorbreken en ons daar in geloof naar uitstrekken en tegelijk weten we dat de realiteit van de gebrokenheid een feit is zolang Jezus nog niet is teruggekomen. Om een persoonlijk voorbeeld te noemen: mijn eerste vrouw is na een ziekte van meer dan vijf jaar overleden, terwijl ik al die tijd dagelijks voor haar genezing heb gebeden. Maar ik ben niet teleurgesteld in God en denk achteraf niet dat het gebed geen zin heeft gehad. Integendeel: God heeft enorm veel van zijn kracht in die periode laten zien. Ook ben ik sindsdien niet gestopt met bidden voor genezing voor anderen omdat ik weet en heb ervaren dat we nooit tevergeefs bij Hem aankloppen.
In het midden blijven hangen
Omdat het lastig is beide polen van de paradox van het ‘reeds en nog niet’ te omarmen, zijn we geneigd om als het ware beide kanten wat af te zwakken. Dat kan op vele manieren, bijvoorbeeld doordat we de realiteit van God Koninkrijk met een korreltje zout nemen. We belijden het wel, bidden het onze Vader: Uw Koninkrijk kome, maar we zijn er niet teveel mee bezig. We willen er niet echt voor gaan. En de andere kant van het ‘nog niet’ laten we ook niet teveel tot ons doordringen. We aanvaarden de realiteit zoals die is: ‘het is wat het is’ hoor ik te vaak zeggen. Dat soort berusting haalt ook de spanning van de ketel… Maar het omarmen van de spanning is nu juist heel gezond, het zet ons midden in de dynamiek van Gods Koninkrijk. Veerkracht ontstaat bij de gratie van gezonde spanning.
Het één of het ander
Op een bepaalde manier is het uitspelen van de beide kanten van het ‘reeds en nog niet’ de gemakkelijkste optie omdat we dan niet hoeven te dealen met de ogenschijnlijke tegenstelling. We verabsoluteren de ene kant of de andere: bijvoorbeeld door te stellen dat God altijd geneest of door te stellen dat Hij nooit geneest. Het eerste leidt tot een soort triomfalisme, het tweede tot fatalisme. In beide gevallen kom je terecht in een fuik, waarbij je zowel de realiteit van het lijden als van de kracht van het Koninkrijk uit het oog verliest. Ik heb helaas heel wat mensen zien worstelen met de gevolgen daarvan. Zicht op het radicale midden zou veel frustratie kunnen voorkomen en veel ruimte kunnen geven aan Gods werk door ons.
Jezus vertelt de gelijkenis van de koopman die alles wat hij had verkocht om die ene parel te kunnen kopen. Het Koninkrijk is de schat die in waarde alles overtreft. Paulus schrijft in 2 Cor. 4:7 dat we die schat in aarden vaten hebben en in dat verband noemt hij een aantal van de spanningsvelden op die hiermee samenhangen. Om er maar eentje te noemen: ‘in alles onder druk maar niet in het nauw’. Ik zou naar aanleiding van dat woord willen bepleiten dat we niet erop uit moeten zijn om de spanning te vermijden, omdat we weten en vertrouwen dat God ons nooit klem zet.
Tekst: Johan Vink
